Smokkelcafés

Share on print
Share on email
Share on facebook

Geschiedenis

Zij die niet gevonden wilden worden in de buurt van de grens, zocht de uitgestrekte heidegebieden, bossen en velden op. Zo vormden deze landschappen het ideale decor voor clandestiene smokkelactiviteiten. Smokkelen is wellicht iets van alle tijden, of tenminste van de tijden sinds er grenzen en geldhandel zijn. 

In het Kempen~Broek nam het smokkelen echter een hoge vlucht toen de Belgisch-Nederlandse grens werd getrokken in 1843 met de Conventie van Maastricht. De vele bos- en landweggetjes in het dunbevolkte landschap werden drukbelopen smokkelroutes om goedkopere (consumptie)goederen te smokkelen. Goederen als boter en jenever werden in rugzakken of “pungelzakken” naar de ene of de andere kant van de grens gebracht om belastingen te ontlopen. Tijdens beide wereldoorlogen werden zelfs personen gesmokkeld.

Wordt verwacht

De plekken waar de smokkelcafé’s stonden, zijn nog goed gekend in de streek. Veel inwoners kwamen er als kind wel eens, en anders kennen hun ouders of grootouders er een straf verhaal over. De smokkelcafé’s zullen voor één weekend terug tot leven gebracht worden! Hou de agenda in de gaten. Infopunten en een inhoudelijke folder liggen eveneens in het verschiet.

Geschiedenis

Zij die niet gevonden wilden worden in de buurt van de grens, zocht de uitgestrekte heidegebieden, bossen en velden op. Zo vormden deze landschappen het ideale decor voor clandestiene smokkelactiviteiten. Smokkelen is wellicht iets van alle tijden, of tenminste van de tijden sinds er grenzen en geldhandel zijn.

In het Kempen~Broek nam het smokkelen echter een hoge vlucht toen de Belgisch-Nederlandse grens werd getrokken in 1843 met de Conventie van Maastricht. De vele bos- en landweggetjes in het dunbevolkte landschap werden drukbelopen smokkelroutes om goedkopere (consumptie)goederen te smokkelen. Goederen als boter en jenever werden in rugzakken of “pungelzakken” naar de ene of de andere kant van de grens gebracht om belastingen te ontlopen.

Tijdens beide wereldoorlogen werden zelfs personen gesmokkeld. Vanaf 1916 scheidde de sombere “Dodendraad” het bezette België van het neutrale Nederland: vluchtelingen werden noordwaarts door helpende omwonenden langs de draad gesmokkeld. En dat door een grenswachter om te kopen of door de onder dodelijke spanning staande prikkeldraad open te sperren met houten en rubberen voorwerpen. Tijdens WO II  kwamen de vluchtelingen zuidwaarts over de grens toen België nog onbezet was: gestrande piloten, achtervolgde onderduikers en verzetslui benutten de geheime paadjes door het onherbergzame niemandsland.

De winst van de goederensmokkel werd vaak onmiddellijk opgesoupeerd in de enkele smokkelcafé’s vlak aan de grens. Dat waren o.a. Cyrenaica in Bocholt, De Graven in Weert en Kempkes in Kinrooi. De smokkelcafé’s moesten stilaan de deuren sluiten vanaf de jaren 1960. Door de oprichting van de EEG in 1957 nivelleerden zowel goederenprijzen als valuta van nationale munten zich in de daarop volgende jaren. Ook de landsgrens vormde geen harde, door douaniers bewaakte grens meer. Het nut van smokkel ging dus sterk achteruit, waardoor ook de fysieke draaischijven -de smokkelcafé’s- niet meer nodig waren. De exacte locaties zijn gekend, de funderingen zijn te vinden in de grond en/of er staan nog in meerdere of mindere mate bouwkundige relicten in het landschap. Veel oudere streekbewoners spreken nog over de tijd dat de café’s nog open waren.

foto: Shutterstock

Meer weten?

Onder constructie.

Contact

Projectbureau Kempen~Broek

Winterslagstraat 87
B – 3600 Genk

T +32 89 65 56 65
F + 32 89 65 56 78

In opdracht en met de steun van:

RLKM VZW © 2019      –